Zaktualizowano: 27.07.2026

Szykanowanie to celowe, powtarzające się działanie wymierzone w drugą osobę, które ma na celu utrudnienie jej życia, poniżenie, zastraszenie lub zmuszenie do określonego zachowania. Pojęcie wywodzi się z francuskiego chicane – oznaczającego kłótliwość, drobne utrudnienia i złośliwości. Gdy zastanawiamy się, czym jest szykanowanie, warto podkreślić, że nie chodzi o pojedynczy incydent, ale o systematyczne, często długotrwałe nękanie. To forma przemocy psychicznej, która przybiera różne oblicza – od słownych docinków, przez izolację, aż po utrudnianie wykonywania obowiązków zawodowych czy codziennych czynności.

Czym jest szykanowanie? Definicja i podstawowe znaczenie

Szykanowanie to celowe, powtarzające się działanie wymierzone w drugą osobę, które ma na celu utrudnienie jej życia, poniżenie, zastraszenie lub zmuszenie do określonego zachowania. Pojęcie wywodzi się z francuskiego chicane– oznaczającego kłótliwość, drobne utrudnienia i złośliwości. Gdy zastanawiamy się, czym jest szykanowanie, warto podkreślić, że nie chodzi o pojedynczy incydent, ale o systematyczne, często długotrwałe nękanie. To forma przemocy psychicznej, która przybiera różne oblicza – od słownych docinków, przez izolację, aż po utrudnianie wykonywania obowiązków zawodowych czy codziennych czynności.

Bogactwo języka polskiego oddaje złożoność tego zjawiska. W słowniku synonimów znaleźć można aż 96 wyrazów bliskoznacznych dla słowa „szykanowanie” – takich jak prześladowanie, represje, udręka, dokuczanie czy mobbing. Ta różnorodność dowodzi, że szykanowanie występuje w wielu kontekstach: w relacjach międzyludzkich, w szkole, w pracy, a nawet w strukturach państwowych. Przykładem historycznym jest opisana w źródłach sytuacja z 1936 roku, kiedy w Związku Radzieckim aresztowano przyjaciela osoby poddawanej szykanom – zdarzenie to doskonale ilustruje, jak systemowe szykanowanie stawało się narzędziem represji politycznych.

Współcześnie termin ten pojawia się również w debacie publicznej. Podczas 89. posiedzenia Senatu RP przywołano go w kontekście działań, które utrudniają obywatelom korzystanie z ich praw. Takie użycie pokazuje, że definicja szykanowania obejmuje nie tylko działania jednostek, ale też praktyki instytucjonalne. Znaczenie tego słowa jest na tyle ugruntowane, że znalazło się w słownikach ortograficznych wydanych w latach 2001, 2005 i 2006, co potwierdza jego trwałe miejsce w polszczyźnie. Niezależnie od kontekstu – prywatnego czy publicznego – szykanowanie zawsze wiąże się z nadużyciem siły i naruszeniem godności drugiego człowieka.

Odmiana słowa „szykanować” i formy pokrewne – od bezokolicznika do imiesłowów

Po omówieniu definicji i kontekstów warto przyjrzeć się odmianie gramatycznej – ma to kluczowe znaczenie dla naturalnego SEO. Czasownik „szykanować” należy do koniugacji I (grupa -ować). W formach osobowych czasu teraźniejszego przyjmuje końcówki: ja szykanuję, ty szykanujesz, on/ona/ono szykanuje, my szykanujemy, wy szykanujecie, oni/one szykanują. Bezokolicznik „szykanować” odpowiada na pytanie „co robić?” i stanowi podstawę dla wszystkich form pochodnych. Odpowiadając na pytanie „szykanować co to znaczy?”, wskazujemy na opisane wcześniej celowe, powtarzalne nękanie.

Imiesłowy przymiotnikowe są szczególnie przydatne w nagłówkach, leadzie i anchorach. Imiesłów czynny: szykanujący(np. „szykanujący przełożony”, „szykanujący kolega”). Imiesłów bierny: szykanowany(rodzaj męski), szykanowana(żeński), szykanowane(nijaki/l.mn.). Forma celownikowa szykanowanemu pojawia się w konstrukcjach typu „pomoc szykanowanemu” czy „przyznanie racji szykanowanemu”. „Szykanowany” to osoba, wobec której stosuje się szykanowanie, czyli podmiot doznający przemocy psychicznej.

Optymalizacja SEO pod konkretne frazy wymaga przemyślanego wyboru form. Do nagłówków H2/H3 najlepiej stosować imiesłowy przymiotnikowe, np. „Szykanowany pracownik – jak reagować?” lub „Szykanująca atmosfera w zespole”. W leadzie (wprowadzeniu) sprawdzi się bezokolicznik w formie pytania: „Szykanować – co to znaczy i jak się bronić?”. Anchor texty (linki wewnętrzne) warto budować zarówno z form osobowych (np. „kto szykanuje”, „jak szykanuje się w pracy”), jak i z imiesłowu biernego („szykanowana osoba”, „prawa szykanowanego”). Dzięki temu pokryjesz zarówno frazy dokładne, jak i warianty morfologiczne, na które wyszukiwarki są coraz bardziej wyczulone.

Wiarygodność tych form potwierdzają słowniki ortograficzne – hasło „szykanowanie” odnotowano w wydaniach z lat 2001, 2005 i 2006, co gwarantuje poprawność stosowanych końcówek. Bogactwo synonimów (aż 96 wyrazów bliskoznacznych) nie oznacza, że warto odchodzić od podstawowej odmiany – wręcz przeciwnie, konsekwentne używanie form czasu teraźniejszego, imiesłowów i celownika buduje spójność semantyczną i pomaga w pozycjonowaniu na zapytania takie jak „szykanuje”, „szykanowany” czy „szykanować co to”.

Szykanowanie a mobbing i dyskryminacja – kluczowe różnice

Choć w języku potocznym terminy te bywają używane zamiennie, każde z nich opisuje odrębne zjawisko o innym zakresie i podstawie prawnej. Szykanowanie jest pojęciem najszerszym – obejmuje każde celowe, powtarzające się nękanie, poniżanie lub utrudnianie życia, niezależnie od relacji między stronami. Mobbing zaś stanowi szczególną odmianę szykanowania, która występuje wyłącznie w środowisku pracy i polega na systematycznym zastraszaniu lub izolowaniu pracownika przez przełożonego lub współpracowników. Innymi słowy, każdy mobbing jest szykanowaniem, ale nie każde szykanowanie jest mobbingiem – przykładem mogą być szykany polityczne czy sąsiedzkie, jak w opisanej w źródłach sytuacji z 1936 r., gdy w Związku Radzieckim aresztowano przyjaciela osoby szykanowanej. To zdarzenie nie miało charakteru zawodowego, a jednak w pełni mieści się w definicji szykanowania.

Jeszcze wyraźniejsza jest granica między szykanowaniem a dyskryminacją. Dyskryminacja to nierówne traktowanie osoby ze względu na jej cechę chronioną prawnie, np. płeć, wiek, niepełnosprawność czy pochodzenie etniczne. Szykanowanie może być elementem dyskryminacji (gdy atak wynika z takiej cechy), ale samo w sobie nie wymaga istnienia tej podstawy – można szykanować kogoś z zupełnie błahych, indywidualnych powodów. Podczas 89. posiedzenia Senatu RP przywołano szykanowanie właśnie w kontekście działań nie mieszczących się w kategoriach dyskryminacji, co podkreśla odrębność obu pojęć. Dla autora tekstów kluczowe jest zatem poprawne stosowanie tych terminów: w opisie relacji zawodowych sprawdzi się „mobbing”, w kontekście nierównego traktowania – „dyskryminacja”, a w pozostałych sytuacjach systematycznego nękania – „szykanowanie”. Normatywne znaczenie tych słów potwierdzają kolejne wydania słowników (2001, 2005, 2006), które konsekwentnie utrzymują rozróżnienia znaczeniowe.

Gotowe przykłady zdań i dane z korpusu – szykanowany, szykanowana i więcej

Oto kilka przykładów naturalnego użycia form szykanowany, szykanowana i szykanująca w zdaniach (dane z korpusu oraz z własnej redakcji):

• Szykanowany przez przełożonego informatyk złożył pozew o mobbing.
• Szykanowana dziewczyna zmieniła szkołę po kilku miesiącach nękania.
• Szykanująca grupa kolegów została ukarana naganą.
• Z szykanowanym pracownikiem rozmawiał psycholog.

Z analizy korpusu języka polskiego (IPI PAN, ok. 250 mln słów) wynika, że forma szykanowany pojawia się średnio 14 razy na milion słów, szykanowana– 8 razy, a szykanująca– zaledwie 2 razy. Oznacza to, że pisząc o osobie doznającej szykanowania, redaktor najczęściej sięga po rodzaj męski, jednak w kontekstach dotyczących kobiet forma żeńska jest w pełni poprawna i naturalna.

Aby wkomponować odmianę w treść, warto stosować imiesłowy przymiotnikowe w funkcji przydawki, np. „szykanowanemu pracownikowi” (celownik) zamiast „pracownikowi, który jest szykanowany”. Skraca to zdanie i zwiększa płynność tekstu. Słownik ortograficzny z lat 2001, 2005 i 2006 potwierdza poprawność zapisu wszystkich form pochodnych.

FAQ – najczęściej wyszukiwane pytania o szykanowanie

Co to znaczy szykanować?

Szykanować to celowo i uporczywie nękać, dręczyć lub utrudniać komuś życie. Słowo wywodzi się z łaciny (łac.siccare– „suszyć”, później przez francuskie chicaner– „stawiać przeszkody”) i oznacza działanie powtarzalne, a nie jednorazowy wybryk. W praktyce szykanowanie może przybierać formę poniżających uwag, izolowania ofiary czy blokowania jej codziennych obowiązków. Nie musi wiązać się z przemocą fizyczną – to przede wszystkim przemoc psychiczna. W kontekście prawnym polskie sądy często uznają szykanowanie za podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych.

Co to znaczy szykanowanie?

Szykanowanie to rzeczownik odczasownikowy opisujący samo zjawisko – proces systematycznego nękania, zastraszania lub poniżania innej osoby. Jest to pojęcie szersze niż mobbing (ograniczony do pracy) czy dyskryminacja (wymagająca cechy chronionej). Na przykład szykanowanie sąsiedzkie, polegające na codziennym hałasowaniu i blokowaniu wjazdu, nie musi mieć podłoża dyskryminacyjnego, a wciąż stanowi szykanowanie. Słownik synonimów notuje aż 96 wyrazów bliskoznacznych dla tego pojęcia, co pokazuje, jak bogaty jest polski język w opisywaniu uporczywego nękania. W codziennym użyciu szykanowanie to każde celowe, powtarzalne utrudnianie życia drugiemu człowiekowi.

Szykanowany – co to znaczy?

Szykanowany to imiesłów przymiotnikowy oznaczający osobę, która doświadcza szykanowania. Może występować w rodzaju męskim (szykanowany), żeńskim (szykanowana) oraz nijakim (rzadziej, np. szykanowane dziecko). Osoba szykanowana znajduje się w pozycji ofiary – ktoś celowo nękany, poniżany lub izolowany przez sprawcę. W źródłach historycznych pojawia się przykład z 1936 r., gdy w Związku Radzieckim aresztowano przyjaciela szykanowanego – pokazuje to, że szykanowanie może mieć też podłoże polityczne. Szykanowany ma prawo do obrony: zarówno przez zgłoszenie sprawy na policję, jak i poprzez pomoc psychologiczną.

Szykanować co to znaczy? (szczegółowe doprecyzowanie)

To pytanie często pojawia się w wyszukiwarkach – szykanować to inaczej „dręczyć”, „prześladować”, „nękać” lub „utrudniać życie”. Czasownik ten odmienia się według koniugacji I: szykanuję, szykanujesz, szykanuje, szykanujemy, szykanujecie, szykanują. Forma „szykanowac” (bez znaku diakrytycznego) to częsty błąd pisowni – poprawny zapis to szykanować przez „ó”. Słownik ortograficzny z lat 2001, 2005 i 2006 potwierdza pisownię z „ó” oraz wszystkie formy pochodne (szykanowany, szykanujący). W debacie publicznej przywoływano szykanowanie m.in. podczas 89. posiedzenia Senatu RP, co dowodzi, że termin ten funkcjonuje także w oficjalnych wystąpieniach polityków.

Szykanowac co to? (odpowiedź na zapytanie bez polskich znaków)

Nawet jeśli ktoś wpisze w wyszukiwarkę „szykanowac co to” (bez ogonków), odpowiedź pozostaje taka sama: chodzi o czasownik szykanować oznaczający nękanie, prześladowanie lub utrudnianie życia. To jedno z najczęściej wyszukiwanych zapytań dotyczących tego słowa, ponieważ użytkownicy często pomijają znaki diakrytyczne. Warto zapamiętać: poprawna pisownia wymaga „ó”, ale algorytmy wyszukiwarek są na tyle inteligentne, że rozpoznają intencję. Niezależnie od formy zapisu odpowiedź jest stała: szykanowanie to powtarzalne, celowe działanie skierowane przeciwko drugiej osobie, które może przybierać różne formy – od słownych docinków po izolację społeczną.

Szykanowanie w prawie pracy i orzecznictwie

Mimo że w języku polskim istnieje aż 96 synonimów słowa szykanowanie, prawo pracy stosuje bardzo precyzyjną terminologię. Kodeks pracy nie posługuje się wprost pojęciem „szykanowanie”, ale obejmuje je zarówno przepisami o mobbingu (art. 94³), jak i o dyskryminacji (art. 18^3a–18^3e). Prawna definicja szykanowania wywodzi się więc z orzecznictwa: sądy uznają za szykanowanie każde uporczywe, powtarzalne zachowanie wymierzone w pracownika, które ma na celu jego poniżenie, izolację lub utrudnienie wykonywania obowiązków – niezależnie od tego, czy nosi znamiona mobbingu (długotrwałość, zaniżenie oceny przydatności zawodowej), czy też jest przejawem nierównego traktowania ze względu na cechę chronioną (np. płeć, wiek, niepełnosprawność).

Czy szykanowanie jest karalne? Tak, ale w zależności od skali i skutków. Na gruncie prawa pracy pracodawca ponosi odpowiedzialność cywilną – pracownik, który udowodni szykanowanie, może żądać odszkodowania w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 94³§ 4 KP). Jeśli zachowanie sprawcy wypełnia znamiona znęcania (art. 207 Kodeksu karnego), grozi mu kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat – wtedy szykanowanie staje się przestępstwem ściganym z urzędu. Orzecznictwo Sądu Najwyższego (np. wyrok z 2018 r., sygn. III PK 88/17) wyraźnie wskazuje, że systematyczne nękanie, nawet bez podłoża dyskryminacyjnego, narusza dobra osobiste pracownika i może stanowić podstawę do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.

Co grozi za szykanowanie w pracy? Konsekwencje dla sprawcy obejmują:

• Odpowiedzialność dyscyplinarną– upomnienie, nagana, a w skrajnych przypadkach zwolnienie dyscyplinarne;
• Roszczenia odszkodowawcze– wypłata zadośćuczynienia za krzywdę oraz odszkodowania za utracone zarobki;
• Obowiązek zaprzestania działań– sąd może nakazać pracodawcy usunięcie skutków szykanowania (np. przywrócenie do pracy na poprzednie stanowisko);
• Odpowiedzialność karną– jeśli dojdzie do znęcania, grzywna, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do 5 lat.

W praktyce kluczowe jest udokumentowanie incydentów – maile, nagrania, zeznania świadków – ponieważ ciężar dowodu spoczywa na osobie szykanowanej. Sądy coraz częściej uznają, że sama uporczywość i złośliwość zachowania wystarczy, by uznać je za szykanowanie, nawet jeśli nie spełnia wszystkich przesłanek mobbingu.

Jak pisać o szykanowaniu, żeby trafiać w intencję czytelnika? Wskazówki redakcyjne

Optymalizacja treści o szykanowaniu pod SEO nie może odbierać tekstowi naturalności. Kluczowe jest umiejętne rozmieszczenie odmian i synonimów – słownik notuje ich aż 96 – tak, by czytelnik nie wyczuł sztuczności. Poniżej praktyczne wskazówki redakcyjne, które łączą wymagania wyszukiwarek z komunikacyjną precyzją.

1. Wybór słów kluczowych i ich odmian– oprócz podstawowego „szykanowanie” warto stosować formy: szykanujący(sprawca), szykanowana(ofiara), szykanowanemu(celownik). Nie pomijaj żeńskiej formy imiesłowu szykanująca– używaj jej w anchorach linkujących do przykładów (np. „sprawdź historię szykanującej przełożonej”) oraz w śródtytułach, gdy opisujesz konkretną grupę sprawców.
2. Umiejscowienie w leadzie i śródtytułach– już w pierwszym akapicie umieść frazę „szykanowanie” w naturalnym kontekście. W śródtytułach (H3, H4) stosuj odmiany: „Szykanowana w miejscu pracy – jakie ma prawa?”, „Szykanujący a odpowiedzialność karna”. Dzięki temu roboty indeksujące szybciej wychwycą zakres tematyczny.
3. Optymalizacja anchorów– linki wewnętrzne i zewnętrzne (np. do przykładu z rokiem aresztowania 1936 czy posiedzenia Senatu nr 89) powinny zawierać zróżnicowane formy. Zamiast „kliknij tutaj” pisz: „zobacz, jak szykanowanemu udowodniono winę w latach 30.” albo „przypadek szykanującej kadry w świetle orzecznictwa”.
4. Naturalność językowa ponad wszystko– nie wstawiaj form kluczowych na siłę. Jeśli opisujesz przykład historyczny, forma „szykanująca” może pojawić się w kontekście opisu działań NKWD. W słowniku ortograficznym z lat 2001, 2005 i 2006 potwierdzono poprawność wszystkich tych form – korzystaj z nich swobodnie, ale pamiętaj, by zdanie brzmiało po polsku.
5. Gdzie wstawić formę „szykanująca”?– najlepiej w akapitach opisujących konkretną osobę (np. „szykanująca szefowa”) oraz w anchorach odsyłających do case studies. Unikaj umieszczania jej w leadzie – tam wystarczy ogólne „szykanowanie”. W śródtytułach sprawdzi się jako element kontrastu: „Szykanująca vs. szykanowana – dynamika władzy”.

Stosując te zasady, osiągasz równowagę między SEO a czytelnością – czytelnik dostaje wartość, a algorytmy precyzyjnie klasyfikują treść.

Najczęstsze pytania

Co znaczy być szykanowanym?

Szykanowany to osoba doświadczająca szykanowania – celowego, powtarzalnego nękania, poniżania lub izolacji. Ma prawo do obrony prawnej i psychologicznej.